Geçen aylarda teknik destek verdiğim bir müşterinin sitesi sabah çalışmıyordu.
Daha doğrusu çalışıyordu. Sunucu ayaktaydı, sayfalar açılıyordu. Ama bütün sayfa tasarımları darmadağındı. Başlıklar alt alta yığılmış, görseller yan yatmış, butonlar sayfanın ortasında asılı kalmıştı.
Olan tek şey, gece sitenin otomatik güncellenmesiydi.
Müşteri panik olmuş tabii. “Ben hiçbir şeye dokunmadım” diyordu. Ve haklıydı. Dokunan o değildi. Dokunan, yıllardır sitenin altında sessizce duran tasarım eklentisiydi.
Burada kolay olan, eklentiyi suçlamak. “Şu sayfa yapıcılar berbat, hep patlatıyor” demek.
Yarı doğru. Ama tam doğru değil.
O eklenti tek başına kötü bir yazılım değil. Sorun, o eklentinin sitenin mimarisine bindirdiği yük. Bir tasarım eklentisi, sayfaya tek bir buton koymak için bile arkada onlarca satır kod üretir. Sen büyüdükçe eklenti büyür, tema büyür, araya üçüncü parti eklentiler girer.
Sonra bir güncelleme gelir ve bu yığının altındaki bir taş yerinden oynar. Üstündeki her şey çöker.
Asıl mesele eklenti değil. Mesele, kimsenin tam olarak anlamadığı bir yapının üstüne sürekli kat çıkması.
Bu araçların hepsi aynı sözü verir: Kod bilmene gerek yok.
Sürükle, bırak, tıkla, hazır. Geliştiriciye para ödeme, kendin yap.
Kulağa özgürleştirici geliyor. Bir yere kadar da doğru. Basit bir site için gerçekten harika.
Ama o site büyüdüğünde, trafik geldiğinde, araya ödeme sistemi, üyelik, form, çeviri eklentisi girdiğinde iş değişir. Artık elinde, içinde ne döndüğünü bilmediğin bir makine olur. Çalışırken sorun yok. Bozulduğu gün, nereden tutacağını bilemezsin.
Kodsuz araç kodu senden gizledi. Ama kodu yok etmedi. Sadece görmediğin bir yere sakladı.
Şimdi Sahnede Vibe Coding Var
Son aylarda herkes vibe coding konuşuyor.
Mantığı şu: Yapay zekaya günlük dille “bana şöyle bir özellik yap” diyorsun, o da kodu saniyeler içinde yazıyor. Sen tek satır kod yazmıyorsun.
Tanıdık geldi mi? Gelmeli. Çünkü verdiği söz, yıllar önce sayfa yapıcıların verdiği sözün aynısı. Kod bilmene gerek yok.
Tek fark, bu sefer kodu bir eklenti değil, bir yapay zeka üretiyor.
Burada karamsar değil, gerçekçi olmam lazım. Vibe coding bu sorunu çözmeyecek. Büyütecek.
Sebebini anlatayım.
Birincisi, kara kutu daha da kapalı. Bir sayfa yapıcı patladığında en azından görsel arayüzden hangi bileşenin bozulduğunu görürsün. Yapay zekanın yazdığı kod patladığında ise elinde bin satır kod olur ve onu yazan kişi de ortada yok. Hatayı bulmak, hiç bilmediğin bir dilde yazılmış kalın bir kitabı düzeltmeye benzer.
İkincisi, kod üst üste yığılıyor. Yapay zekaya “şunu da ekle, burayı da değiştir” dedikçe, eski kodu silmek yerine üstüne yenisini koyma eğiliminde. Aylar sonra elinde, sayfa yapıcılardan çok daha hantal bir yapı olur.
Üçüncüsü, altyapı kayınca her şey kayıyor. PHP sürümü güncellenir, bir kütüphane değişir ve yapay zekanın yazdığı kod bir sabah çalışmayı bırakır. Tıpkı o otomatik güncellemenin müşterimin sitesini patlattığı gibi.
Aynı senaryo. Daha büyük ölçek.
Peki Bu Kimin İçin İyi Haber
Garip ama işin mutfağını bilen için kötü değil.
İlk dalgada herkes heyecanlanacak. “Yapay zekaya söyledim, bir günde site çıkardı” diyenlerin sayısı patlayacak. Sonra o sitelerin altıncı ayı gelecek. Bakım, güncelleme, bozulan bir şeyi tamir etme zamanı.
Ve o gün, koddan anlayan, mimariyi bilen, neyin neye bağlı olduğunu görebilen kişi aranacak.
Gelecekte uzman, sıfırdan site kuran kişi olmaktan çıkıp, yapay zekanın şişirip bozduğu sistemleri tamir eden kişi haline gelecek.
Bugün koddan anlamak demode bir beceri gibi görünüyor olabilir. Birkaç yıl sonra parayı kazandıran beceri o olacak.
Kodsuz araçlar da, vibe coding de kötü değil. Doğru elde harika birer asistan.
Tehlike aracın kendisinde değil. Tehlike, altında ne döndüğünü hiç merak etmeden o aracın üstüne sürekli yük bindirmekte.
Bir site kurarken kendine tek bir soru sor. Bu bozulduğu gün, nereye bakacağımı biliyor muyum?
Cevabın hayırsa, sorun eklenti değil. Sorun, altında ne döndüğünü hiç bilmemen.
Sevgiler.